Kenniscentrum

Blessures bij het wielrennen: oorzaken en preventie

Wielrennen is een sport met relatief weinig risico's op blessures. Zeker wanneer je dit vergelijkt met sporten als voetbal en hardlopen. Toch zijn er genoeg fietsers die zich om verschillende redenen melden bij een arts of fysiotherapeut met een blessure. Deze klachten kunnen globaal verdeeld worden in 2 groepen: traumatisch en niet-traumatisch. In dit artikel geven we je een overzicht van de bekende wielrenblessures, en proberen we, waar mogelijk, aan te geven wat de oplossing is, of hoe je ze kunt voorkomen.

Traumatische blessures bij wielrennen
Het grootste risico op blessures bij wielrennen zit in het vallen. In 2013 werden er 3800 wielrenners behandeld op de spoedeisende hulp (SEH). Meestal betreft het hierbij een breuk van de schouder of het sleutelbeen. In een kwart van de gevallen is er sprake van hoofdletsel.
Bijna een kwart(!) van de SEH-bezoekers moet zelfs worden opgenomen. Bij een gemiddelde sportblessures wordt slechts 6% opgenomen in het ziekenhuis. De laatste jaren neemt het aantal wielrenblessures toe.(1)

Nadat de breuk hersteld is, is in sommige gevallen fysiotherapeutische behandeling nodig. Hoeveel mensen daarvan gebruik maken is niet bekend. Een van de complicaties na een schouderbreuk is de ontwikkeling van een frozen shoulder, waarvoor vaak langdurig fysiotherapie nodig is.

Niet-traumatische blessures bij wielrenners
Naar schatting krijgt 85% van de fietsers te maken met een niet-traumatische blessure.(2) De meest voorkomende blessures zijn:
  • Kniepijn
  • Pijn in de bovenrug, nek en schouders
  • Pols- en handklachten
  • Billen ("zadelpijn")
  • Lage rugpijn
  • Voetklachten

Kniepijn bij wielrennen
Gemiddeld 21 tot 65% van alle fietsblessures betreft kniepijn, meestal rond de knieschijf of aan de buitenzijde van de knie (het zogenaamde Tractus Iliotibialis Frictie Syndroom).(2-4) De twee belangrijkste oorzaken hiervan die worden aangegeven in de literatuur zijn de afstelling van de fiets (in het bijzonder de positie van het zadel) en overtraining (intensiteit en volume, oftewel "te vaak, te ver". Waar hebben we dat eerder gehoord?).(2)

Een aanpassing van de hoogte en de voor-/achterwaartse positie van het zadel heeft invloed op de kniehoek in de verschillende trapperposities, en de positie van de knie ten opzichte van de trapas, en daarmee op de krachten die aankomen op de knie.(2) Met een juiste afstelling van de wielrenfiets kunnen de krachten op de knie verminderd worden, waardoor er minder kans is op kniepijn. Uiteraard kunnen met een goede zadelpositie ook knieklachten voorkómen worden.

Pijn in de bovenrug, nek en schouders
Pijnklachten in de bovenrug en nek-schouderregio betreft 9 tot 66% van de niet-traumatische fietsblessures.(2) De oorzaak daarvan zou gelegen zijn in compressie op zenuwen als gevolg van het langdurig aanspannen van de nek-schouderspieren. Het lijkt echter eerder aannemelijk dat de pijn veroorzaakt wordt door oververmoeidheid (muscle fatigue) van de genoemde spiergroepen door het langdurig in dezelfde houding verkeren. Daarnaast kunnen uiteraard bewegingsbeperkingen in dit gebied pijnklachten veroorzaken, zeker wanneer de wielrenner langdurig die gewrichten in de uiterste gewrichtsstanden heeft staan.

Naast het fysio-/manueeltherapeutisch behandelen van de eventueel aanwezige bewegingsbeperkingen, kan een aanpassing van de afstand tussen het stuur en het zadel ontspanning bieden aan dit lichaamsgebied.(2,3)

Pols- en handklachten
Dit betreft 10-70% van alle fietsblessures.(2) Deze klachten worden vooral veroorzaakt door compressie op de polszenuwen tijdens lange ritten.(2) Ook hier echter kunnen de klachten veroorzaakt worden door onvoldoende lenigheid in het polsgewricht. Wanneer deze lenigheid van nature beperkt is, heeft behandeling weinig zin, en zal gekeken moeten worden of een aanpassing van de houding op de fiets verlichting brengt.

Veel afwisselen van de grip, zoals afwisselend op het stuur en de handle bars kan deze klachten voorkomen, en is eigenlijk altijd voor iedere fietser aan te bevelen. Daarnaast kunnen handschoenen en een extra dik stuurlint de druk op de polsen verminderen.(3)
Door het stuur te verhogen, of door het stuur dichter naar het zadel te brengen, wordt de druk op de polsen ook minder. Omdat dit echter weer invloed heeft op andere delen van het lichaam, is het tijdens een dynamische fietspositieanalyse van belang om het totaalplaatje in het oog te houden.

Zadelpijn
Pijn aan het zitvlak is een kwaal die vrijwel elke fietser wel kent. Het betreft 42-64% van de niet-traumatische fietsblessures, en is goed te voorkomen door o.a. het gebruik van goede fietskleding, een ander zadel of de juiste hygiëne (wassen kleding, NIET scheren in het zadelgebied). Op sportzorg.nl is een prima overzichtsartikel te vinden over dit onderwerp.(6)

Lage rugpijn bij wielrenners
In 30 tot 75% van de gevallen betreft de fietsblessure pijn in de lage rug. Oorzaken die worden aangegeven zijn het ontwikkelen van een hernia, en verminderde activiteit van de rugstrekkers. Als achterliggend mechanisme worden een te grote afstand tussen stuur en zadel, en een te grote kanteling van het zadel gezien.(2) Deze mechanismen zijn onderdeel van de fietspositieanalyse, en worden als zodanig geanalyseerd en indien gewenst aangepast. Niettemin zijn ook bij lage rugpijn, net als bij pijn in de bovenrug en schouderregio, spiervermoeidheid en bewegingsbeperkingen in de wervelgewrichten mogelijk de oorzaak van klachten tijdens het wielrennen. Dat maakt het fysiotherapeutisch onderzoek, gekoppeld aan de fietspositieanalyse, zeer waardevol en onmisbaar.

Voetklachten
Hoe vaak wielrenners te maken krijgen met voetklachten is niet bekend, maar dat het een veel voorkomende kwaal is, is zeker. Vaak bestaan klachten uit gevoelloosheid en tintelingen in de voeten. De oorzaak ligt vaak in afklemming van bloedvaten en zenuwen in de voeten door knellend schoeisel. Een goede pasvorm is daarom essentieel. Er wordt nogal eens met steunzolen gewerkt of met zogenaamde wedges (wigjes), wanneer er sprake zou zijn van een afwijkende voetstand.(3) Het is naar onze mening echter niet zo dat de voet afwijkt van een of andere norm, maar dat de mobiliteit in de enkel, voet of knie niet voldoende is om zich aan te passen aan de vastliggende bewegingen die de fiets onze gewrichten oplegt.

ADVIES VAN N&D
Heb je klachten tijdens het wielrennen? Of wil je juist een fietsblessure voorkomen?
Laat ons een fietspositieanalyse bij je doen: kom achter de oorzaak van je klachten, én laat ze direct oplossen door kleine gerichte aanpassingen aan je fiets! Maak dan nu een afspraak voor N&D Bikefitting!



Over de auteur
Dit blogartikel over blessures bij wielrennen is geschreven door Rob Donkers.
Hij is fysiotherapeut, manueeltherapeut (MSc), echografist en mede-eigenaar van Nuijten & Donkers Fysiotherapie. Tijdens zijn masterstudie manuele therapie, waarvoor hij cum laude slaagde en de titel Master of Science ontving, deed hij wetenschappelijk onderzoek naar enkel- en voetproblemen, onder meer met behulp van foto- en videoanalyses. Hij volgde de nascholing over bikefitting bij topsportarts en medisch bioloog Guido Vroemen, een autoriteit op het gebied van inspanningsfysiologie en analyses bij wielrenners.


Literatuur
1. Letsel Informatie Systeem 2013, VeiligheidNL; Ongevallen en Bewegen in Nederland 2009-2013, VeiligheidNL; Letsellastmodel 2013, VeiligheidNL i.s.m. Erasmus Medisch Centrum
2. Bini RR, Di Alencar TA. Non-traumatic injuries in cycling. In: Bini RR, Carpes FP. Biomechanics of cycling. Brazil: Springer; 2014: p.53-60
3. Achterberg E, Vroemen G. Fietsblessures van hoofd tot teen. Wielerland Magazine. 2011 sept;(9):70-71
4. Clarsen B, Krosshaug T, Bahr R. Overuse injuries in professional road cyclists. Am J Sports Med. 2010 Dec;38(12):2494-501
5. De Schutter G. The expert view on bicycling injuries. In: Glaudemans A et al. Nuclear medicine and radiologic imaging in sports injuries. Berlin: Springer-Verlag; 2015: p.1056-70
6. Achterberg E. Fietsblessures; zadelpijn. Wielerland Magazine. 2011 aug;(8):28-29
Blessures bij het wielrennen oorzaken en preventie

Heb je last van een blessure tijdens of na het wielrennen? Of wil je weten of je goed op je fiets zit?

Maak een afspraak met een van onze specialisten!


Bekijk de vergoedingMaak een afspraak